Omega-3 takviyeleri, kolorektal kanserle savaşmaya ancak vücut onları aktive edecek doğru enzime sahipse yardımcı olabilir. ALOX15 olmadan, balık yağı —özellikle DHA— koruyucu gücünü kaybedebilir ve hatta tümör büyümesini tetikleyebilir.
Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık 19 milyon yetişkin balık yağı takviyesi kullanıyor. Genellikle EPA ve DHA olarak bilinen eikosapentaenoik asit ve dokosaheksaenoik asit bakımından zengin olan bu ürünler; birçok kişi tarafından iltihabı azaltmak ve kronik hastalık riskini düşürmek umuduyla tüketiliyor.
Ancak konu kanser olduğunda kanıtlar çelişkili kalıyor. Bazı geniş kapsamlı klinik çalışmalar omega-3 takviyelerinin kanser riskini düşürebileceğini öne sürerken, diğerleri hiçbir fayda bulamadı, hatta bazıları kanser vakalarında olası bir artış gözlemledi.
Kolon Kanseri Korumasında Anahtar Bir Gen
Michigan Üniversitesi ve Texas Üniversitesi MD Anderson Kanser Merkezi'nden araştırmacılar, bu çelişkili sonuçları daha iyi anlamak için yola çıktılar. Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology dergisinde yayımlanan çalışmaları, EPA ve DHA'nın kolorektal kanseri baskılamaya yardımcı olup olamayacağında 15-lipoksijenaz-1 (ALOX15) adlı genin kritik bir faktör olduğunu belirledi.
Bulgular, omega-3 takviyelerini içeren önleme stratejileri değerlendirilirken, kanser hastalarının ALOX15 testi yaptırmasının önemli olabileceğini gösteriyor.
Farelerde Şaşırtıcı Sonuçlar
Bilim insanları, balık yağının tümör gelişimi üzerindeki etkisini incelemek için balık yağıyla zenginleştirilmiş diyetle beslenen fareleri, standart diyet uygulanan farelerle karşılaştırdı. Beklenmedik bir şekilde balık yağı; iltihabı tetikleyen ve tümör büyümesini hızlandıran kimyasallara maruz kalan farelerde kolon tümörlerinin sayısını artırdı.
Normalde EPA ve DHA tüketildiğinde, vücut bunları "rezolvin" (resolvins) olarak bilinen bileşiklere dönüştürür. Bu moleküller, kanser gelişiminde önemli rol oynayan kronik iltihabın azaltılmasına yardımcı olur. Bu dönüşüm süreci ALOX15 enzimine dayanır. Ancak ALOX15, birkaç kanser türünde genellikle "kapalı" (inaktif) durumdadır.
Araştırmacılar daha sonra ALOX15 eksikliği olan farelere balık yağı verildiğinde ne olduğunu incelediler. Bu hayvanlarda ALOX15 yokluğu kolorektal tümörlerde artışa yol açtı; ancak bu etki hangi omega-3 yağ asidinin kullanıldığına bağlı olarak değişti.
EPA - DHA Karşılaştırması ve Farklı Takviye Formları
EPA açısından zengin diyetlerle beslenen farelerde, DHA verilenlere göre daha az tümör gelişti. EPA ve DHA; serbest yağ asitleri, etil esterler ve trigliseritler dahil olmak üzere çeşitli formlarda bulunur.
EPA ve DHA'nın etil ester formlarını içeren reçeteli bir ilaç olan Lovaza, kandaki yüksek trigliserit seviyelerini tedavi etmek için Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylanmıştır.
Bu çalışmada hem Lovaza hem de EPA'nın etil ester ve serbest yağ asidi formları, özellikle aktif ALOX15'e sahip farelerde tümörlerin hem sayısını hem de boyutunu azalttı. Buna karşılık DHA varyantları, ALOX15 eksikliği olan farelerde tümör büyümesini engellemedi. ALOX15 mevcut olduğunda ise tümör büyümesi azaldı.
Michigan Üniversitesi'nde iç hastalıkları profesörü ve Rogel Kanser Merkezi üyesi olan Imad Shureiqi, "Tüm balık yağı takviyeleri aynı değildir," dedi. "Ayrıca, takviyeyi alan kişinin bu ürünleri metabolize ederek kronik iltihabı ve buna bağlı kanser gelişimini önlemek için gerekli enzimlere sahip olup olmadığını sormak da önemlidir."
Hastalar İçin Anlamı Nedir?
Verilerin çoğu hayvan çalışmalarından gelse de sonuçlar önemli soruları gündeme getiriyor. Aktif ALOX15'e sahip olmayan kolon polipli kişilerin, EPA ve DHA'dan aynı koruyucu faydaları göremeyebileceğini ve bu durumun takviyeleri tümör büyümesini yavaşlatmada daha az etkili kılabileceğini düşündürüyor.
Shureiqi, hastaların balık yağı takviyelerine başlamadan önce doktorlarıyla konuşmalarını tavsiye ediyor.
Bu sırada araştırma ekibi, kanser hücrelerinde ALOX15 seviyelerini artırmak için tasarlanmış ilaçlar geliştiriyor. Hedefleri, vücudun EPA ve DHA'yı işleme yeteneğini geliştirerek kolon kanserini önleme çabalarını potansiyel olarak güçlendirmek.
