İngiltere'de keşfedilen yeni bir Trias devri sürüngeni, modern timsahların aksine bir tazı gibi hızlı koşabilen vücut yapısıyla bilim dünyasında büyük heyecan yarattı. Gloucestershire bölgesinde bulunan bu kara dwelling (kara yaşamına uyum sağlamış) tür, uzun bacakları ve hafif gövdesiyle milyonlarca yıl önce kuru ve yüksek arazilerde avlanan çevik bir avcıydı. Bilim insanları, fosil üzerindeki 13 belirgin farkı saptayarak bu canlıyı tamamen yeni bir tür olarak tanımladı.
Hız İçin Evrimleşmiş Bir Kara Avcısı
Bilim insanları, Birleşik Krallık’ın Gloucester bölgesinde, Trias dönemine ait yeni bir erken dönem timsah akrabası tanımladılar. Günümüz timsahlarının aksine tamamen karada yaşayan bu canlı, hız için inşa edilmiş bir anatomiye sahipti. Uzun, ince bacakları ve hafif iskelet yapısı sayesinde bitki örtüsü arasında hızla hareket edebiliyor; küçük sürüngenleri, amfibileri ve erken dönem memelileri avlayabiliyordu. O dönemde bu bölge, sıcak ve kuru ovalarla çevrili, yüksek rakımlı bir arazi yapısına sahipti.
İsmi Efsanelerden ve Bir Öğretmenden Geliyor
Yeni türün adı, hem Arkturus efsanelerine bir gönderme yapıyor hem de duygusal bir vefa borcu taşıyor. Tür isminin ilk parçası, dik duruşlu ve asil karakteriyle bilinen şövalye Galahad’a atıfta bulunarak hayvanın dik yürüme yeteneğini simgeliyor. İkinci kısım ise, araştırmanın başyazarına bilim merakı aşılayan Galler’deki Ysgol Uwchradd Aberteifi okulunun fizik öğretmeni David Rhys Jones’u onurlandırıyor.
Londra Doğal Tarih Müzesi ve UCL'de doktora öğrencisi olan çalışmanın başyazarı Ewan Bodenham, keşifle ilgili şunları söylüyor:
"Ona lisedeki fizik öğretmenimin adını verdik. Bay Jones harika bir öğretmendi; sadece konuları iyi açıklamakla kalmaz, bilim dallarına olan samimi ilgisini size hissettirirdi. Beni asıl ilhamlandıran da buydu."
Kadim Mağara Yataklarından Çıkan Fosiller
Fosil kalıntıları, Bristol Kanalı'nın her iki yakasında, Güney Galler ve Güneybatı İngiltere'de bulunan "fissür (çatlak) dolgularından" çıkarıldı. Bu tortular, yüzeyde ölen hayvanların zamanla yer altı boşluklarına sürüklenmesi ve burada sedimentlerle gömülerek korunmasıyla oluştu.
Bu yataklarda bulunan fosiller arasında, modern timsahları da kapsayan Crocodylomorpha grubunun bir başka erken üyesi olan Terrestrisuchus da yer alıyordu. Yeni keşfedilen tür gibi, Terrestrisuchus da uzun bacaklıydı ve suda değil, tamamen karada yaşıyordu.
Yeni Türün Tanımlanma Süreci
Ewan Bodenham, doktora projesinin bu erken dönem timsahların evrimsel ilişkilerini incelemek olduğunu belirterek süreci şöyle açıklıyor: "Örneğin üzerinde detaylı bir anatomik inceleme yaptık. Bunun bir Terrestrisuchus örneği mi yoksa tamamen yeni bir şey mi olduğunu anlamak için diğer erken dönem timsahlarla karşılaştırmalar gerçekleştirdik."
Yapılan titiz analizler sonucunda araştırmacılar, fosil üzerinde 13 farklı anatomik ayrım saptadılar. Bu farklılıklar, örneğin tamamen yeni bir türü temsil ettiğini doğrulamak için yeterli görüldü.
Kitlesel Yok Oluş Öncesi Ekosisteme Işık Tutuyor
Bu keşif, bölgedeki Geç Trias dönemine ait bilinen türler listesine önemli bir halka daha ekliyor. Ayrıca, artan volkanik faaliyetler ve iklim bozulmalarıyla bağlantılı olan Trias-Jura kitlesel yok oluşundan hemen önceki ekosistemlerin nasıl işlediğini anlamamıza yardımcı oluyor.
Bilim insanları, bu büyük yıkımdan önce hangi türlerin yaşadığını ve çevresel değişimlere nasıl tepki verdiklerini inceleyerek, yaşamın büyük felaketler karşısında nasıl uyum sağladığına dair kritik veriler elde etmeyi hedefliyor.
Bilimsel Yayın Notu: Yeni tür, The Anatomical Record dergisinde yayımlanan "A second species of non-crocodyliform crocodylomorph from the Late Triassic fissure deposits of southwestern UK" başlıklı makale ile resmi olarak tanımlanmıştır.
Kaynak: Natural History Museum | Tarih: 21 Mart 2026
