"Kalıcı kimyasallar" olarak bilinen PFAS maddeleri, çocukların kemik gelişimini ömür boyu etkileyebilecek ciddi riskler barındırıyor. Yeni bir araştırma, erken yaşta PFAS maruziyetinin, özellikle kız çocuklarında ergenlik dönemindeki kemik yoğunluğunu düşürdüğünü kanıtladı. Uzmanlar, çocukluk döneminde bu kimyasallara maruz kalma oranının azaltılmasının, uzun vadeli kemik sağlığını korumak ve ileride oluşabilecek kırık risklerini önlemek için kritik olduğunu vurguluyor.
PFAS Nedir ve Neden Tehlikelidir?
PFAS, su, gıda ve çok çeşitli günlük tüketim ürünlerinde yaygın olarak bulunan insan yapımı kimyasallardır. Doğada ve insan vücudunda kolayca parçalanmadıkları için "kalıcı kimyasallar" (forever chemicals) olarak adlandırılan bu maddeler, zamanla birikerek sağlığımızı tehdit eder. Bilim insanları, bu kimyasalların kalıcılığının, sağlıklı kemik oluşumu da dahil olmak üzere normal gelişim süreçlerine müdahale etmesinden endişe duyuyor.
Ergenlik Dönemi Kemik Sağlığı İçin Kritik
Kuzey Karolina Üniversitesi (UNC) Gillings Küresel Halk Sağlığı Okulu'ndan Dr. Jessie P. Buckley, ergenlik döneminin önemini şu sözlerle açıklıyor:
"Ergenlik, güçlü kemikler inşa etmek için anahtar bir dönemdir. Bu süreçte optimal kemik kütlesine ulaşmak, yaşam boyu kırık ve osteoporoz (kemik erimesi) riskini azaltabilir. Bulgularımız, gelişim aşamalarında PFAS maruziyetini azaltmanın yaşam boyu daha sağlıklı kemikleri destekleyebileceğini gösteriyor."
Araştırma Detayları: PFAS Seviyeleri ve Kemik Yoğunluğu
Araştırmacılar, bu bağlantıyı keşfetmek için uzun süreli bir doğum kohortunun parçası olan 218 ergenin kan örneklerini analiz etti. PFAS seviyeleri; doğum anında, 3, 8 ve 12 yaşlarında olmak üzere birden fazla aşamada ölçüldü. Katılımcılar 12 yaşına geldiğinde ise kemik yoğunlukları değerlendirildi.
Çalışmanın sonuçlarına göre:
-
Kanında yüksek seviyede PFOA (perflorooktanoik asit) bulunan gençlerin ön kol kemik yoğunluğunun daha düşük olduğu saptandı.
-
PFAS bileşiklerinin kemik yoğunluğu üzerindeki etkisi, maruz kalınan zamana göre değişiklik gösterdi.
Cinsiyet Farkı ve Hassas Dönemler
Araştırma, PFAS etkilerinin cinsiyete göre de farklılık gösterdiğini ortaya koydu. PFAS seviyeleri ile düşük kemik yoğunluğu arasındaki bağlantı, kız çocuklarında erkeklere oranla çok daha güçlü bulundu. Bu durum, gelişim sürecindeki belirli evrelerin bu kimyasallara karşı çok daha duyarlı olabileceğini düşündürüyor.
Dr. Buckley, bu bulguların yaşamın erken dönemindeki PFAS maruziyetinin uzun vadeli sağlık sonuçları doğurabileceğine dair kanıtları güçlendirdiğini belirterek; içme suyu ve tüketici ürünlerindeki kirlenmeyi azaltma çabalarının önemine dikkat çekti.
Araştırma Ekibi ve Yayın Bilgileri
Çalışma; Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Okulu, Brown Üniversitesi, ABD Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri (CDC), Cincinnati Üniversitesi ve George Washington Üniversitesi gibi prestijli kurumlardan araştırmacıların katılımıyla gerçekleştirildi.
Ulusal Çevresel Sağlık Bilimleri Enstitüsü tarafından finanse edilen "Per- and Poly-fluoroalkyl Substances and Adolescent Bone Mineral Density: Assessing Periods of Susceptibility" başlıklı çalışma, bilimsel platformlarda çevrimiçi olarak yayımlandı.
Kaynak: The Endocrine Society | Tarih: 21 Mart 2026
