Bilim insanları, yüksek tansiyon için beyin kaynaklı şaşırtıcı bir tetikleyici keşfetti ve bu durumu normalde nefes almayı kontrol eden beyin sapındaki küçük bir bölgeye kadar takip etti. Öksürme, gülme veya egzersiz gibi zorlu nefes verme anlarında devreye giren bu bölgenin, aynı zamanda kan damarlarını daraltan sinirleri de aktif hale getirerek kan basıncını yükselttiği görüldü.
Yapılan deneylerde araştırmacılar bu bölgeyi devre dışı bıraktıklarında, kan basıncının normal seviyelere düştüğü gözlemlendi. Bu durum, söz konusu bölgenin hipertansiyonda doğrudan bir rol oynadığını gösteriyor. "Lateral parafasial bölge" olarak adlandırılan bu alan; nefes alma, sindirim ve kalp atış hızı gibi otomatik işlevlerden sorumlu, beynin en eski kısmı olan beyin sapında yer alıyor.
Gülme ve Egzersiz Sırasındaki Nefes Verme Tansiyonu Etkiliyor
Auckland Üniversitesi Waipapa Taumata Rau bünyesindeki Manaaki Manawa Kalp Araştırmaları Merkezi direktörü Profesör Julian Paton, "Lateral parafasial bölge, bir gülme, egzersiz veya öksürme sırasında nefes vermemizi sağlamak için harekete geçer," diyor. Paton, bu tür nefes vermelerin "zorlamalı" olduğunu ve güçlü karın kasları tarafından yönlendirildiğini, normal nefes vermenin ise akciğerlerin elastikiyeti sayesinde kas kasılmasına ihtiyaç duymadan gerçekleştiğini belirtiyor.
Araştırma Sonucu: "Hipertansiyonun Sorumlusu Beyin!"
Ekip, bu beyin bölgesinin aynı zamanda kan damarlarını büzen ve dolayısıyla kan basıncını artıran sinirlerle bağlantılı olduğunu buldu. Profesör Paton bulguları şu sözlerle özetliyor: "Yüksek tansiyona neden olan yeni bir beyin bölgesi ortaya çıkardık. Evet, hipertansiyonun sorumlusu beyin!"
Araştırma, yüksek tansiyon durumlarında lateral parafasial bölgenin aktifleştiğini ve bu bölge etkisiz hale getirildiğinde tansiyonun normal seviyelere gerilediğini kanıtladı. Bu bulgular, özellikle güçlü karın kası kullanımını içeren belirli nefes alma modellerinin yüksek tansiyona katkıda bulunabileceğini gösteriyor.
Yeni Bir Tedavi Hedefi: Karotid Cisimcikleri
"Bu beyin sapı bölgesini hedef alabilir miyiz?" sorusu üzerine yoğunlaşan araştırmacılar, beyni doğrudan ilaçla hedeflemenin zor olduğunu, çünkü ilaçların sadece seçili bir bölgeye değil tüm beyne etki ettiğini belirtiyor. Ancak ekip, bu bölgenin beyin dışından gelen sinyallerle (boyundaki karotid arter yakınındaki oksijen seviyelerini izleyen karotid cisimcikleri) aktifleştiğini keşfederek büyük bir kırılma noktasına ulaştı.
Karotid cisimcikleri ilaçla güvenli bir şekilde hedef alınabildiği için umut verici bir alternatif sunuyor. Araştırma ekibi, beyne girmesine gerek kalmadan karotid cisimciklerinin aktivitesini söndürecek ve lateral parafasial bölgeyi "uzaktan" güvenli bir şekilde devre dışı bırakacak yeni bir ilacı denemeye hazırlanıyor.
Bu keşif, özellikle uyku sırasında nefes durduğunda karotid cisimcik aktivitesinin arttığı uyku apnesi hastaları başta olmak üzere, yüksek tansiyon tedavisinde devrim niteliğinde yollar açabilir.
Kaynak: Auckland Üniversitesi | Tarih: 22 Mart 2026
